Süreç yeterliliği, bir süreç
tarafından işlenen ürünün doğal tekrar edilebilirlik ölçüsüdür. İstatistik
kontrol altında olan, yani zamanla ortaya çıkan özel değişkenlik nedenlerinin
olmadığı bir süreçte sonuçlanan ürün ünü formluğunu temsil eder Süreç yeterliliği
bir sürecin ölçülebilir bir özelliğidir. Ölçülen sonuç değişkenliğin 6
sigma terimi içinde ifade edilir ve ürün toleransından farklı bir değerdir.
Bununla birlikte sürecin uygunluğunu yargılamak için yeterlilik ölçüsü,
tolerans ile karşılaştırılır. Süreç yeterliliği için kullanılan formül:
Süreç yeterliliği = 6 sigma
Burada sigma = İstatistik
kontrol altında bir sürecin standart sapmasıdır (yani hiçbir özel değişkenlik
nedenin olmadığı sürecin)
Eğer süreç tolerans merkezine
yani teknik resim nominal değerine veya hedef değerine merkezlenmiş ise
normal dağılım eğrisini izler ve üretimin %99,8 miktarı ± 3 sigma limitleri
içinde bulunur Bazı endüstriyel süreçler istatistik kontrol altında çalışır.
Böyle süreçler için hesaplanan 6 sigma süreç yeterliliği, doğrudan teknik
resim toleransları ile karşılaştırılabilir ve uygunluk kararı verilebilir.
Bununla birlikte sanayi süreçlerin çoğu özel nedenlerden etkilenir ve ideal
durumdan bu sapmalar hayatın gerçekleridir ve çalışanlar bunlarla uğraşmak
zorundadır. Yine de istatistik kontrol altında olmayı temel alan süreç
yeterliliği için bir formül üzerinde standartlaşmanın büyük bir değeri
vardır. Bu durum altında süreç değişenliği birçok küçük değişkenliğin sonucudur
(tek büyük bir değişkenliğin etkisinden çok) ve bu yüzden rasgele değişkenlik
karakterine sahiptir.
Süreç yeterliliği için
uygulamalar
İmalat planlama esnasında
yeterlilik verilerinin en açık kullanımı, mevcut süreç ile toleransların
karşılanıp, karşılanmayacağını ön görmektir.Buna ilave olarak diğer kullanım
alanları vardır.
Alternatif süreçler arasında
seçim.
Birkaç alternatif süreç için
yeterlilik etütleri mevcut olduğu zaman, karşılaştırmalı bir maliyet-verimlilik
analizi gerekli olur. Bu durum tasarım mühendisinin toleransları daha rasyonel
bir esasta tespit etmesine yardımcı olacaktır. Aynı zamanda imalat planlamacıya
özel süreçler için en uygun makineyi tayin etmesine yardımcı olacaktır
Makinenin satın alınması.
Bazı sanayilerde makine satın
alma emrinde süreç yeterliliği (6 sigma terimleri içinde) belirtilir. Bunu
takip eden izleme iki aşama içerir:
1. Ekipman imalatçısının
fabrikasında bir yeterlilik gösterisi. Ekipman imalatçısı sevkıyat için
hazır olduğu zaman, imalatçı müşteriye yeterliliği göstermek için kullanılan
küçük bir grup parça imalatını gözlemlemesi için davet eder. Müşteri sevkıyatı
kabul etmeden önce bu gösteriyi onaylamalıdır.
2. Müşteri fabrikasında yeterlilik
gösterisi. Bunun için müşteri işletme şartları altında,kendi personelini
kullanır, Ödeme bu nihai gösteri kabul edildikten sonra onaylanır.
İki aşama önemli amaçlara
hizmet eder. İlk aşama yeterlilik üzerinde erken güvenceyi sağlar. Aynı
zamanda uçta bir yeterlilik ile ekipman sevkıyatını önler. İkinci aşama
makinenin tipik çalışma şartları altında yeterliliği karşıladığının güvencesidir
Yeterlilik verileri ile sağlanan
süreç değişkenlik bilgisi diğer bazı alanlarda da kullanılabilir. Bu alanlara
makine revizyonunun değerlendirilmesi, kontrol limitlerinin oluşturulması,
operatör seçimi ve sürecin ekonomik amacının belirlenmesi dahildir
Bütün bu alanların dışında
yeterlilik endeksinin çok önemli diğer bir kullanma alanı da üreticinin
kendi fabrikasında veya yan sanayide üretilen alanı da yeni parçalar için
ilk numune onayının verilmesi prosedürünün bir bölümü olarak kullanılmasıdır.